81% Polek i Polaków uważa naukę praktycznych umiejętności życiowych za ważne zadanie szkoły. Najnowszy raport „Szkoła do życia” prezentuje nadzieje i oczekiwania społeczne na jej temat. Jesteśmy partnerem publikacji przygotowanej przez Centrum Edukacji Obywatelskiej. Liczymy, że wniesie ważne argumenty do dyskusji o edukacji i zapraszamy do lektury.
27 sierpnia w Warszawie odbyła się premiera raportu „Szkoła do życia” z pierwszego ogólnopolskiego badania oczekiwań wobec szkoły. Badanie jest reprezentatywne, objęło swym zasięgiem 1000 Polek i Polaków w wieku 18-65 lat, dodatkowe wywiady przeprowadzono z 596 rodzicami dzieci w wieku szkolnym. Publikację przygotowało Centrum Edukacji Obywatelskiej, a nasza fundacja jest jej partnerem.
Co wynika z raportu?
Oczekiwania Polek i Polaków wobec szkoły są szerokie. Praktycznie każdy z 21 badanych obszarów jej działania okazał się ważny dla co najmniej 70% osób. Najczęściej wskazują praktyczne umiejętności życiowe (81%) i przygotowanie do pracy (80%). Oczekują także rozwoju kompetencji, przekazywania wiedzy o świecie, budowania poczucia wspólnoty, sprawczości uczniów, sprawiedliwego ich traktowania, wspierania uzdolnionych, przygotowania do życia w społeczeństwie i do egzaminów, etc.
W czasach tak dynamicznych i skomplikowanych trudno jest przewidzieć, czego młodzi ludzie będą potrzebowali w przyszłości, więc wydaje się, że poniekąd „na wszelki wypadek” oczekujemy od szkoły tak wiele.
59% chce większego nacisku na wszechstronny rozwój niż przede wszystkim na egzaminy (18%), a 55% szkoły przyjaznej bardziej niż wymagającej (20%). Co więcej, nauczyciela, który przede wszystkim wspiera ucznia i towarzyszy mu w nauce, wybiera 58% badanych; a nauczyciela, który głównie przekazuje wiedzę z pozycji autorytetu, tylko 19%. Nie chodzi tu jednak o odrzucenie wiedzy czy wymagań, lecz o inne rozłożenie akcentów istotności.
Ocena szkoły
36% ocenia funkcjonowanie szkoły źle, a 25% dobrze. To oceny ogólne, bo gdy zapytani o 21 konkretnych obszarów pracy szkoły, to dobrych ocen dla niej jest już średnio 36%. Najbardziej krytyczni są najmłodsi respondenci: grupa 18-25 latków. A jako główną wadę wskazali zbyt mały poziom dbania o dobrostan uczniów. Co ciekawe, spory jest odsetek osób niezdecydowanych w swojej opinii: aż 36% nie ocenia szkoły „ani dobrze ani źle”. Okazuje się też, że na to, jak ją oceniamy, wpływają nasze własne wspomnienia.
Pełen raport przeczytać można na stronie : SZKOŁA DO ŻYCIA. Bardzo polecamy.
"Liczymy, że raport wniesie w debatę publiczną ważne wnioski o tym, jak mądrze wspierać polską szkołę w rozwoju i jak przyczynić się może do tego każdy z nas jako rodzic, uczeń, nauczyciel i po prostu obywatel" - mówiła na premierze raportu Monika Eilmes z naszej fundacji.
„Szkoła do życia”
Tytuł raportu jest nieprzypadkowy. Wyraża to, że szkoła przygotowuje do dorosłości, a jednocześnie jest miejscem, w którym jest się tu i teraz i w którym dzieci (i nauczyciele) spędzają ogromny kawałek swojego życia. Rekomendacje, które autorki i autorzy zawarli w raporcie, zachęcają właśnie do takiego sposobu myślenia o szkole. Wskazują, że jeśli chcemy pozytywnie oddziaływać na jej rozwój, to warto mieć więcej wiary w szkołę jako dobro wspólne, a oczekiwania wobec niej bardziej realistyczne, szukać porozumienia zamiast skrajności, a do nauczycieli i nauczycielek mieć więcej zaufania.
Ten aspekt podkreślała także w czasie premiery raportu Pani Ewa Drobek, nauczycielka XV LO im. N. Żmichowskiej w Warszawie, finalistka jednego z najbardziej prestiżowych tytułów w dziedzinie edukacji - Global Teacher Prize 2026.
Zapowiedź kampanii
Dobra szkoła zaczyna się od nauczycielek i nauczycieli. Raport zaprezentowany 27 sierpnia jest wstępem do kampanii społecznej pod hasłem “Świadectwo na całe życie” prowadzonej przez Centrum Edukacji Obywatelskiej wraz z nami i innymi partnerami. W kolejnym jej kroku pojawi się drugi raport z badań, który opowie o postrzeganiu nauczycielek i nauczycieli oraz ich docenianiu. Nie zdradzając jeszcze z niego za dużo, zostawimy tylko ku refleksji kilka danych i pytań, nad którymi i każdy z Was, czytających ten tekst, może się zastanowić:
- Czy pamiętacie nauczycielkę lub nauczyciela, który pozytywnie wpłynął na Wasze życie? (75% badanych, mówi, że tak)
- Czy pamiętacie jej/jego imię i nazwisko? (52% tak)
- Czy kiedykolwiek powiedzieliście jej/jemu o tym, że była lub był dla Was ważny? Wyniki drugiego raportu pokazują, że zrobiło to tylko 23% osób.
Czy jesteście wśród nich?
Jeszcze raz, wspólnie z Centrum Edukacji Obywatelskiej, zapraszamy Was do czytania raportu „Szkoła do życia” i śledzenia kolejnych etapów kampanii (o których na pewno damy znać). A CEO z całego serca dziękujemy za zaproszenie do tej inicjatywy.
--
Źródło danych: Tędziagolska, M. (red.), Marcinkiewicz, M., Siwińska, A., Siwiński, K., Witkowski, J. (2026). Szkoła do życia. Raport z pierwszego w Polsce ogólnopolskiego badania naszych oczekiwań wobec szkół. Warszawa: Centrum Edukacji Obywatelskiej.